Terug

Moedermelk: alle informatie op een rijtje

Hoe ontstaat moedermelk? En hoe verhoog je de melkproductie?

In dit artikel hebben we alle informatie over moedermelk op een rijtje gezet. Dit is wat je moet weten:

Hoe wordt moedermelk gemaakt?

De moedermelk wordt in de melkklier in de borst gemaakt. Het bloed van de moeder stroomt in de borst vlak langs de melk producerende cellen in de melkkliertjes. Op deze manier worden alle stoffen die nodig zijn voor het aanmaken van moedermelk uit het bloed opgenomen. Vanuit de melkklier loopt de melk via kleine kanaaltjes naar de tepel. In de tepel zitten verschillende openingen waaruit de melk komt.

Voorbereiding in zwangerschap

Tijdens je zwangerschap vinden veranderingen in je borst plaats. Onder invloed van hormonen, met name progesteron, oestrogeen, placenta lactogeen (HPL) en prolactine nemen de groei en het aantal melkkanaaltjes en melkkliertjes aanzienlijk toe. Door een verhoogde doorbloeding en vochtophoping worden je borsten groter. Tijdens dit proces kunnen je borsten gespannen en zelfs pijnlijk zijn.

De tepel en tepelhof kunnen donkerder worden. Kliertjes van Montgomery in de tepelhof scheiden talg af, waardoor de tepel en tepelhof vettig wordt gehouden en een antibacteriële werking heeft. Dit geeft bescherming van de huid.

Hormonen

Sommige vrouwen hebben borsten die tijdens de zwangerschap al een beetje melk afscheiden, maar de hormonen die verantwoordelijk zijn voor het aanmaken van moedermelk worden geremd door de placenta hormonen, voornamelijk door progesteron. In het eerste uur na de geboorte van je kindje volgt de placenta, hiermee wordt het startsein gegeven voor de borstvoeding. Het gehalte aan progesteron, oestrogeen en placenta lactogeen (HPL) daalt en hierdoor wordt de prolactine niet langer geremd en komt de melkproductie op gang.

Wanneer je baby aan de borst ligt en begint te zuigen komen er twee hormonen vrij:
Prolactine en Oxytocine

Prolactine zorgt voor de aanmaak van nieuwe melk.

Oxytocine zorgt ervoor dat de melk gaat stromen. Dit wordt toeschietreflex genoemd.

Colostrum

De eerste melk wordt vanaf de 5e maand van de zwangerschap aangemaakt en heet colostrum. Deze wordt opgeslagen in de borst. Na de bevalling wordt onder invloed van hormonen dit colostrum afgescheiden. Colostrum is gelig van kleur en is licht verteerbaar. Kleine beetjes zijn voldoende voor de eerste paar dagen en bieden je kindje de gelegenheid om rustig te oefenen met het leren drinken.

Stuwing

De meeste moeders beginnen 48 tot 72 uur na de geboorte melk aan te maken. Je kunt last krijgen van stuwing zodra je borsten rijpe melk beginnen te produceren. Dit proces gaat gepaard met een verhoogde doorbloeding van de borsten en een toename aan lymfevocht. Hierdoor kunnen de borsten vol en gespannen aanvoelen. Borststuwing duurt meestal 24 tot 48 uur.

Rijpe moedermelk

Na ongeveer drie dagen wordt de melk lichter van kleur en neemt toe in hoeveelheid. Dit wordt overgangsmelk genoemd. Rond de tiende tot veertiende dag produceren de borsten rijpe moedermelk. De kleur is dan melkachtig.

Hoe wordt borstvoeding geregeld?

Als de melkproductie eenmaal op gang is, schakelt de melkaanmaak geleidelijk over van een hormonaal gestuurd proces naar een plaatselijk gestuurd proces. Dit betekent dat het op gang houden van de melkproductie voornamelijk wordt geregeld wordt door het herhaaldelijk aanleggen van je baby, waardoor de borst nooit voor langere tijd te vol zal raken. Het vraag – en aanbod systeem wordt in werking gezet: hoe vaker je baby aan borst drinkt, des te hoger de melkproductie.
Andersom geldt: hoe meer tijd tussen de voedingen of hoe minder melk per voeding wordt gevraagd, des te lager de melkproductie.